Istraživanja
Istraživanja u oblasti upotrebe interneta i onlajn ponašanja, te efekata IKT-a na pojedince i društvo uopšte značajna je oblast delovanja CePIT-a. Tokom 2002. CePIT je izveo prvu obuhvatnu empirijsku studiju korisnika Interneta kod nas (na uzorku beogradske populacije) a rezultati ovog istraživanja objavljeni su u knjizi "Internet pregled: Beograd 2002". Tokom 2003. sprovedena je nova studija na 1000 korisnika iz 25 okruga u Srbiji a rezultati su objavljeni u knjizi "Globalni građani". U januaru 2005 godine, iz štampe je izašla i treća CePIT-ova knjiga iz ove serije pod nazivom "Perspektive umrežavanja". Ona donosi rezultate studije korisnika interneta iz osam glavnih gradova regiona Jugoistočne Evrope, koju je CePIT izveo tokom 2004. godine. Istraživanje sprovedeno 2005. godine prvi put je obuhvatilo i nekorisnike interneta. Istraživanje je rađeno na uzorku od 1542 ispitanika iz 26 gradova Srbije, a rezultati su objavljeni u knjizi Mreža u razvoju. Istraživanje sprovedeno 2006 imalo je za cilj utvrđivanje stope PC i internet penetracije. Rezultati su objavljeni u studiji Internet u Srbiji 2006 - empirijska studija PC i internet penetracije. Tokom 2007. CePIT je sproveo dva istraživanja. Prvo istraživanje je urađeno u saradnji sa Republičkim zavodom za informatiku i internet sa ciljem da se utvrdi stepen razvoja eUprave u Srbiji. Rezlutati su objavljeni u izveštaju “Servisi eUprave u Srbiji 2007”. Poslednja studija razlikuje se od svih prethodnih i fokusirana je na pitanja koliko i kako se internet u Srbiji koristi kao sredstvo i prostor za diskusije na teme koje su od sveopšteg, javnog značaja; koji su to veb sajtovi koji predstavljaju mesto razmene mišljenja; koje su teme predmet diskusija i kakav je njihov karakter; da li takve diskusije imaju uticaj na društveni i politički život u Srbiji. Rezultati ove studije objavljeni su u studiji “Internet i javna sfera u Srbiji”.
"Internet i javna sfera u Srbiji"
U 2007. godini CePIT se opet prihvatio pionirskog zadatka. Kroz studiju “Internet i javna sfera u Srbiji”, projektni i istraživački tim CePIT-a fokusirao se na pitanja koliko i kako se internet u Srbiji koristi kao sredstvo i prostor za diskusije na teme koje su od sveopšteg, javnog značaja; koji su to veb sajtovi koji predstavljaju mesto razmene mišljenja; koje su teme predmet diskusija i kakav je njihov karakter; da li takve diskusije imaju uticaj na društveni i politički život u Srbiji. Analizirani su veb sajtovi značajnih aktera javnog društvenog života Srbije: državnih institucija, ustanova lokalne samouprave, političkih stranaka i medijskih kuća. Posebna pažnja je posvećena informacijama koje su dostupne na ovim sajtovima, načinu na koji su predstavljene, otvorenosti ovih institucija za komentare posetilaca, njihovoj spremnosti da na osnovu tih komentara stupe u interakciju sa posetiocima, kao i temama i dikusijama koji se odvijaju na interaktivnim servisima tih veb sajtova (ukoliko ova vrsta servisa uopšte na njima postoji). Rezultati ove analize objavljeni su u centralnom delu studije pod nazivom Modeli upotrebe interneta u javnoj sferi Srbije. Analizi prethodi uvodni deo Stari i novi mediji i javna sfera, u kome je dat presek teorijskih razmatranja o pojmu javne sfere i uticaju medija na njen razvoj. Najveći prostor u uvodnom delu dat je razmatranjima odnosa interneta i savremenog poimanja javne sfere. Knjiga je dopunjena sa još dva teorijska rada. Rad pod nazivom Između „Ja“ i „Mi“: blog kao forma internet komunikacije daje kratak istorijski razvoj bloga i analizira specifičnosti ove forme komuniciranja. Poslednji rad u knjizi Uticaj interneta na tradicionalne medije bavi se njihovim međusobnim odnosom, ali takođe posebnu pažnju posvećuje fenomenu bloga, posmatrajući ga pre svega kao posebnu formu tzv. „građanskog novinarstva“ i razmatra osobenosti srpske blogosfere kroz nekoliko ilustrativnih primera.
"Servisi eUprave u Srbiji 2007"
Studija “Servisi eUprave u Srbiji 2007” rezultat je istraživanja koje je u novembru 2007. sproveo Republički zabijivod za informatiku i Internet i Centar za proučavanje informacionih tehnologija Beogradske otvorene škole. Istraživanje je imalo za cilj utvrđivanje nivoa razvoja eUprave u Srbiji.
U studiji su navedeni podaci i za ostale zemlje Zapadnog Balkana koji su rezultat istraživanja izvedenih u okviru projekta Mreža Zapadnog Balkana za inkluzivnu eUpravu, a koji je imao za cilj da poveže zainteresovane strane i aktere iz regiona Zapadnog Balkana i podrži zajednički pristup i napore za razvoj efikasne, transparentne i inkluzivne eUprave. Projekat Mreža Zapadnog Balkana za inkluzivnu eUpravu okupio je partnere iz svih zemalja Zapadnog Balkana, a finansijski, projekat je podržao Institut za otvoreno društvo. Podaci za zemlje Evropske unije preuzeti su iz studije za 2007. godinu The User Challenge Benchmarking The Supply Of Online Public Services.
Ovim istraživanjem prvi put su dobijeni podaci o proceni stepena razvijenosti servisa eUprave u Republici Srbiji. Korišćena je metodologija koju su razvili Evropska komisija i kompanija Kapgemini (Capgemini), tako da su dobijeni podaci u potpunosti uporedivi sa podacima za zemlje članice EU, a zahvaljujući projektu Mreža Zapadnog Balkana za inkluzivnu eUpravu, prvi put su uporedno predstavljeni i podaci za sve zemlje regiona Zapadnog Balkana.
Istraživanje broja korisnika interneta "Internet u Srbiji 2006 - empirijska studija PC i internet penetracije"
Centar za proučavanje informacionih tehnologija (CePIT) Beogradske otvorene škole, uz podršku švedske fondacije "Ulof Palme", već petu godinu zaredom bavi se analizom upotrebe interneta u Srbiji, kao i parametrima razvoja informacionog društva. U našim prethodnim studijama o razvoju informacionog društva u Srbiji i regionu (Internet Pregled: Beograd 2002, 2002; Globalni građani, 2004; Perspektive umrežavanja, 2004; Mreža u razvoju, 2005) posebna pažnja posvećena je konceptu i pretpostavkama razvoja informacionog društva. I u ovoj studiji, u uvodnom delu, osvrnuli smo se na pojam i koncept informacionog društva, kao i razlike sa sličnim i često sinonimnim terminima poput postindustrijskog društva i društva znanja. Takođe u uvodnom delu, istaknut je uticaj upotrebe informaciono-komunikacionih tehnologija na razvoj globalne ali i nacionalnih ekonomija, kao i na stvaranje novog odnosa između vlasti i građana koji je zahvaljujući njima (informaciono-komunikacionim tehnologijama) nastao. Na kraju uvoda date su opšte smernice za razvoj informacionog društva u Srbiji.
Prevashodni cilj ovog istraživanja bilo je da se ustanovi stopa penetracije interneta u Srbiji, te je metodologija istraživanja osmišljena i realizovana u skladu s tim. Istraživanje je sprovedeno juna i jula 2006. godine na teritoriji Srbije bez Kosova i Metohije na nacionalno reprezentativnom uzorku, koji je za potrebe CePIT-a napravila agencija Strategic Marketing. U centralnom delu studije "e-Srbija 2006" predstavljeni su podaci o PC i internet penetraciji u Srbiji, o osnovnim demografskim karakteristikama populacije korisnika interneta, o motivaciji i nameri nekorisnika da počnu da koriste internet, kao i o osnovnim parametrima upotrebe interneta (mestu pristupa, načinu povezivanja, dužini upotrebe interneta i osnovnim odlikama ponašanja na internetu). U uvodnom delu teksta iznet je širi metodološki okvir za istraživanje razvoja informacionog društva. Samo istraživanje sledilo je osnovne preporuke iznete u dokumentu Partnerstva za merenje IKT-a za razvoj. Dobijeni podaci veoma su važni jer ukazuju na trenutno stanje stvari, koje je početna tačka u svim diskusijama o daljem razvoju informacionog društva u Srbiji. U završnom razmatranju iznetih nalaza, izneti su i osnovni zaključci i preporuke koje proističu iz sprovedene studije.
U poslednjem poglavlju studije predstavljeno je istraživanje političkih orijentacija korisnika i nekorisnika interneta u Srbiji koje je fokusirano isključivo na njihovu izbornu orijentaciju, tj. opredeljenost za pojedine aktere realnog političkog života. Dobijeni podaci, veoma dragoceni jer su prvi put dobijeni na uzorku koji reprezentuje celu a ne samo gradsku populaciju Srbije, prikazani su kroz poređenje vrste i stepena izborne opredeljenosti kod ispitanika koji imaju i kod onih koji nemaju u svom domaćinstvu korisnike interneta, na nivou celog uzorka, ali i na nivou pojedinih regiona – Beograda, Vojvodine i Srbije bez glavnog grada i pokrajina. Nalazi su potvrdili da je uticaj korišćenja ove tehnologije, koje je, naravno, još uvek uslovljeno mnogim socio-demografskim karakteristikama, bitan faktor u političkom opredeljivanju građana Srbije.
Mada je u Srbiji bilo studija slične vrste, njihovi podaci javnosti su najčešće bili dostupni samo delimično, budući da se radilo o komercijalnim istraživanjima. Kako je Beogadska otovorena škola, čiji je CePIT deo, neprofitna organizacija, naši podaci u potpunosti su dostupni javnosti, kao i svim organizacijama i državnim institucijama.
DAUNLOUD
Internet u Srbiji 2006 [PDF]
Internet i javna sfera u Srbiji [.ppt]
Servisi eUprave u Srbiji 2007 [.ppt]
Prezentacija PC i internet penetracije [.ppt]
Pres materijal PC i internet penetracije na srpskom [.doc]
Pres materijal PC i internet penetracije engleskom [.doc]
Grafički prikazi podataka za štampu [.xls]
Političke orijentacije korisnika i nekorisnika interneta
Za štampano izdanje knjige javite nam se na 011/3061341 ili cepit@bos.org.yu.
Istraživanje korisnika i nekorisnika interneta u Srbiji 2005
Knjiga „Mreža u razvoju: informaciono društvo u Srbiji 2005“ nastala je kao rezultat empirijske studije koju je tokom 2005. godine sproveo istraživački tim Centra za proučavanje informacionih tehnologija (CePIT) Beogradske otvorene škole (BOŠ) u 26 gradova Srbije bez Kosova i Metohije. U odnosu na prethodne naše studije razvoja informacionog društva u Srbiji i regionu, uključivanje u uzorak ispitanika koji ne koriste internet predstavlja najveće metodološko unapređenje koje ova studija donosi.
Studijom su obuhvaćeni osnovni parametri na osnovu kojih je moguće mapirati razlike koje postoje između populacije korisnika i nekorisnika interneta u Srbiji, kao i njihovi stavovi prema internetu kao složenom društvenom fenomenu i njihove političke orijentacije. Poseban značaj ove studije ogleda se u diskusiji preduslova i perspektive daljeg razvoja informacionog društva u Srbiji.
Za više informacija o knjizi, kao i kako doći do nje, obratite nam se imejlom na cepit@bos.org.yu ili telefonom na 011 30 65 830.
Elektronsko izdanje knjige:
-
Mreža u razvoju .pdf (6,9 Mb),
- Sažetak osnovnih nalaza studije .doc
- PPT prezentacija.
Istraživanje korisnika interneta glavnih gradova zemalja Jugoistočne Evrope
Nakon prvih značajnijih koraka koje je CePIT napravio u istraživanju upotrebe Interneta u Srbiji tokom 2002. i 2003. godine (istraživanje korisnika u Beogradu i celoj Srbiji), tokom 2004. godine istraživanja su proširena i na druge zemlje regiona Jugoistočne Evrope. Metod korišten u istraživanjima prethodnih godina - upitnik, anketa, skala stavova i skale procene - primenjen je i ovog puta. Uzorak obuhvata ukupno 1600 korisnika Interneta iz osam glavnih gradova ovog dela Evrope: Ljubljane, Zagreba, Sarajeva, Podgorice, Skoplja, Sofije, Bukurešta i Beograda. Predmet istraživanja pokriva četiri domena: socio-demografske odlike uzorka, karakteristike pristupa i upotrebe Interneta, stavove prema Internetu i političke orijentacije korisnika.
Najvažniji rezultati ove obimne studije objavljeni su u formi knjige, koju u pdf formatu možete preuzeti ovde.
Za više informacija o knjizi, kao i kako doći do nje, obratite nam se imejlom na cepit@bos.org.yu ili telefonom na 011 30 65 830.
Globalni građani - empirijska studija korisnika Interneta u Srbiji 2003
Knjiga "Globalni građani" predstavlja kompletan pregled najvažnijih rezultata empirijske studije upotrebe Interneta u Srbiji 2003, kao i uvod u teoriju i istraživanje informacionog društva. Predstavljene su osnovne socio-demografske karakteristike korisnika Interneta, kao i osnovni podaci o upotrebi Interneta, korišćenju elektronske pošte i sadržajima koji se najčešće traže na svetskoj mreži.
U posebnim poglavljima obrađene su teme socijalnih odnosa onlajn, političkih orijentacija korisnika Interneta kao i proučavanje stavova prema Internetu.
Pored rezultata empirijske studije upotrebe Interneta i karakteristika njegovih korisnika u Srbiji 2003, knjiga "Globalni građani" sadrži i detaljan uvod u koncept, teoriju i istraživanje informacionog društva.
Internet je više od jedne decenije prisutan u našem životu, prelazeći put od kompjuterske mreže posvećene razmeni naučnih informacija u relativno uskom krugu korisnika do globalne informacione i komunikacione tehnologije koja predstavlja socijalni fenomen par exellance. Istraživanja upotrebe Interneta predstavljaju osnovu za istraživanja razvoja informacionog društva uopšte, koje pred našim očima, i uz naše učešće, smenjuje epohu industrijskog društva. Stepen u kome će naša zemlja učestvovati u ovom globalnom trendu promene u velikoj meri zavisi od toga koliko smo u stanju da razumemo izuzetno složene okolnosti razvoja informacionog društva.
Elektronsko izdanje knjige možete preuzeti ovde.
Internet pregled: Beograd 2002
Tokom 2002. godine, istraživački tim CePIT-a sproveo je prvo opsežno istraživanje online ponašanja korisnika Interneta u Beogradu. 300 ispitanika učestvovalo je u istraživanju popunjavajući obimne ankete i skale koje su prethodno pripremili Goran Milovanović, Ivan Bakić i Nenad Golčevski. Knjiga Internet pregled: Beograd 2002. predstavljena je u januaru 2002. Ovo je ujedno i prvi izdavači projekat CePIT-a. Do sada, knjiga je široko komentarisana i citirana, a saradnici CePIT dobili su mnoge korisne sugestije za moguće unapređenje svojih istraživanja.
Elektronsko izdanje knjige možete preuzeti ovde.
